Ik schrijf dit omdat onze vriendengroep van acht mensen al bijna dertig jaar mijn vaste grond onder de voeten was. Nu Kees beginnende dementie heeft, merk ik dat ik tegelijk bang ben hem kwijt te raken en bang ben dat we allemaal verdwijnen in het doen alsof er niets aan de hand is. Ik heb buiten mijn man om met de anderen gesproken, en daar schaam ik me nog steeds voor.
Ik ben achtenzestig en dacht dat ik precies wist hoe onze jaren na mijn pensioen eruit zouden zien, samen met onze oudste vrienden. Toen mijn vrouw vrijwilliger werd bij een taalcafé, merkte ik hoe afhankelijk ik zelf was geworden van onze vaste groep. Ik probeer nog steeds uit te zoeken of ik haar tekort hebgedaan, of dat wij allemaal iets zijn kwijtgeraakt wat niet zomaar te vervangen is.
Ik stond op zondagochtend naast Herman op het grindpad in het park toen hij zei dat hij onze vriendschap zou heroverwegen als ik hem nu liet vallen. Ik voelde mijn borst strak trekken, omdat ik hem al veertig jaar kende en toch ineens niet meer wist of hij mij zag als vriend of als vangnet. Sinds dat moment vraag ik me af of loyaliteit betekent dat je alles geeft, of juist dat je elkaars grenzen respecteert.
Ik dacht altijd dat Henk en Marja bijna familie voor ons waren, tot Marja ziek werd en mij iets vroeg wat alles tussen ons vieren veranderde. Ik wilde haar helpen zonder Henk buiten te sluiten, maar dat bleek veel makkelijker gezegd dan gedaan. Nu ligt er een map met haar papieren bij ons thuis en is het stil aan de andere kant van de straat.
Ik dacht altijd dat Henk en ik onze pensioenjaren samen zouden beleven, tot hij mij vroeg met hem naar Spanje te verhuizen. Ik heb nee gezegd omdat mijn zus en mijn leven hier mij nodig hebben, maar sindsdien voelt onze vriendschap anders. Ik weet niet of ik hem tegenhoud, of dat hij mij achterlaat.
Ik vertel hoe ik na veertig jaar vaste vrijdagavonden met dezelfde vriendengroep merkte dat ik geen lucht meer kreeg. Toen ik zelf een weekend met oude én nieuwe kennissen organiseerde, zag mijn man dat als verraad. Ik vraag me nog steeds af of ik onze vriendschappen heb beschadigd, of eindelijk ben opgehouden mezelf weg te cijferen.
Ik vertel hoe mijn vrouw Marjan na haar pensioen zes maanden per jaar vrijwilligerswerk in Roemenië wil doen. Onze beste vriendin Els heeft sinds haar heupproblemen steeds minder mensen om zich heen en leunt zichtbaar op Marjan. Ik begrijp Marjans droom, maar ik zie ook wat er thuis gebeurt nu zij al half weg is.
Ik vertel hoe een vriendschap van meer dan dertig jaar veranderde toen onze vriend ernstig ziek werd. Ik wilde er zijn, maar merkte dat ik langzaam geen ruimte meer had om zelf nog adem te halen. Nu weet ik niet of ik grenzen stel of mensen laat vallen op het moment dat het er echt toe doet.
Ik dacht altijd dat onze vriendschap met Kees en Marjan bestand was tegen alles, juist omdat we al zoveel jaren lief en leed hadden gedeeld. Toen mijn man Henk na zijn pensioen hulp vroeg voor zijn droom op een stuk grond, ontdekte ik hoe verschillend mensen naar loyaliteit en grenzen kunnen kijken. Nu staat er iets ongemakkelijks tussen ons in dat niet verdwijnt door gewoon weer koffie te zetten alsof er niets is gebeurd.
Ik dacht dat mijn man en ik eindelijk aan ons eigen leven zouden beginnen, na jaren sparen en uitstellen. Nu vraagt een oude vriend hem om een klein bedrijf van de ondergang te redden, en alles wat ik over die tijd dacht te weten komt weer omhoog. Ik weet niet meer of ik hard ben omdat ik weg wil, of dat ik mezelf eindelijk serieus neem.
Ik vertel hoe onze vaste vrijdagavond veranderde toen onze vriend Henk steeds meer grip verloor door beginnende dementie. Ik wilde hulp en grenzen regelen, maar mijn man Arie zag dat als verraad aan een vriendschap van veertig jaar. Nu vraag ik me af of ik hard ben geweest, of juist eindelijk eerlijk.
Ik ben al bijna veertig jaar bevriend met Henk en Marjan, samen met mijn vrouw Els. Sinds Henk ziek is, ben ik steeds meer gaan helpen, totdat ik merkte dat ik elke donderdag met tegenzin in de auto stapte. Ik schaam me daar nog steeds voor, omdat ik weet dat hij niet heeft gekozen voor zijn ziekte.